ب. اسلام
محمد رِقوطي
ابوبكر محمدبن احمد رقوطي مرسيايي. فيلسوف، پزشك، و رياضيدان مسلمان اسپانيايي. در واله دِريكوته (رقوطه) در ايالت مرسيه زاده شد. اين ايالت در 1243، از تصرف مسلمانان به درآمد، ولي تا مدتي، امراي مسلمان تابع سلسلهٴ آراگون همچنان بر آن فرمان ميراندند. چنين وضعي براي مبادلات فرهنگي بسيار مناسب بود. مرسيه (و اندكي بعد اشبيليه)، به صورت مراكز فرهنگي رقيب طليطله درآمدند. در اينجا رقوطي براي نشاندادن چنين اوضاعي ذكر ميشود. آلفونسوي فرزانه بعد از آن كه بر مرسيه دست يافت، براي او مدرسهاي ساخت كه در آن دانشجويان ملل مختلف هريك به زبان خودشان (لاتيني، كاستيلي، عربي، عبري) تحصيل ميكردند. آلفونسو، و بعدها، محمد ثاني ملقب به فقيه، سلطان غرناطه از خاندان بنونصر، رقوطي را به شدت گرامي ميداشتند و سلطان، محلي در دهكدهٴ نزديك غرناطه به او بخشيد. رقوطي در آن جا به تعليم طب، رياضيات، موسيقي، و غيره پرداخت، و در دربار شاه مجالس علمي تشكيل داد.
ج. چين و مغولستان
¿ يادداشتهاي مربوط به قوبيلاي قاآن و وانگ يينگ ـ لين در فصل فلسفه د. ژاپن
كانازاوا ـ بونكو1
قبلاً، از اعتبار خانوادهٴ هوجو سخن گفتم. از 1200 تا 1333، رئيس اين خانواده با عنوان شيكن كاماكورايي2 فرمانرواي واقعي ژاپن بود (يعني نخستوزير شوگون كاماكورا بود).
يكي از افراد اين خانوادهٴ متشخص به نام هوجو سانِتوكي3 نوهٴ هوجو يوشيتوكي، در حدود 1270، مدرسه و كتابخانهٴ بزرگي از آثار چيني و ژاپني در كاماكورا (دهكدهاي در موساشي نزديك يوكوهاما) تأسيس كرد. اين مجموعه را كه كانازاوا ــ بونكو خوانده ميشد جانشينان او، يعني پسرش اكيتوكي و نوهاش سادا آكي فزوني بخشيدند. هنگامي كه در 1333، خانوادهٴ هوجو قدرت خود را از دست داد، مدرسه و كتابخانه از اعتبار افتاد. در اواسط سدهٴ پانزدهم، اويسوگي